masz pytanie
zadzwoń
    +48 32 471 11 01

Pn - Pt  7:00 - 18:00

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej

Jakie badania wykonuje się pracownikom narażonym na promieniowanie jonizujące?

Regularne badania medyczne pozwalają ocenić predyspozycje pracowników do wykonywania danego zawodu, jak również umożliwiają odpowiednio wczesne wykrycie problemów wynikających z wpływu wykonywanej pracy na zdrowie. Ten drugi aspekt dotyczy zwłaszcza osób zatrudnionych w miejscach charakteryzujących się trudnymi warunkami pracy, np. obecnością promieniowania jonizującego. 

 

Aby zredukować negatywny wpływ promieniowania jonizującego na ludzki organizm, polskie prawo określa obowiązki ciążące zarówno na pracodawcach, jak i pracownikach. Przede wszystkim nie wolno przekraczać zdefiniowanych dawek granicznych promieniowania, ale równie ważnym wymaganiem jest konieczność przeprowadzania u pracowników okresowych badań. Na czym polegają badania osób narażonych na promieniowanie jonizujące?

Jakie grupy zawodowe są narażone na kontakt z promieniowaniem jonizującym?

Wraz z rozwojem technologii promieniowanie jonizujące znalazło bardzo szerokie zastosowanie. Najliczniejszą grupą zawodową narażoną na stały kontakt z promieniowaniem jonizującym są bez wątpienia ludzie związani ze służbą zdrowia, choć problem ten dotyczy również części zawodów technicznych i naukowców. Zalicza się do nich:

  • lekarzy radiologów,
  • lekarzy pulmonologów,
  • lekarzy prowadzących radioterapię,
  • lekarzy aplikujących rad,
  • personel medyczny zatrudniony w oddziałach onkologicznych,
  • personel medyczny pracujący w gabinetach RTG, pracowniach tomografii komputerowej oraz pracowniach izotopowych,
  • pracowników konserwujących i korzystających z aparatury rentgenowskiej,
  • pracowników ośrodków nuklearnych i zakładów medycyny nuklearnej,
  • pracowników obsługujących defektoskopy przemysłowe,
  • techników elektroradiologii.

 

lekarz z rentgenem

Dodatkowo styczność ze szkodliwym środowiskiem pracy związanym z promieniowaniem jonizującym mają również specjaliści działający w ramach niektórych gałęzi przemysłu, energetyki oraz górnictwa, np. górnicy kopalni narażeni na kontakt z radonem lub uranem.

Dlaczego należy regularnie badać pracowników?

Choć wiedza na temat wpływu promieniowania na organizm człowieka nadal nie jest pełna, uznaje się, że już przy minimalnej dawce promieniowania i mimo stosowania środków ochrony osobistej mogą pojawić się tzw. stochastyczne skutki promieniowania. Zalicza się do nich choroby nowotworowe oraz zmiany dziedziczne u potomstwa. Warto jednocześnie wspomnieć, że wykonane na przełomie XX i XXI wieku badania częstości występowania chorób zawodowych związanych z narażeniem na promieniowanie jonizujące wskazały, że co roku wzrastał odsetek pracowników, u których wykrywano nowotwór złośliwy. Odnotowano również coraz częstsze pojawianie się chorób nienowotworowych.

Jeśli dawka możliwego do przyjęcia promieniowania jonizującego zostanie znacznie przekroczona, należy spodziewać się wystąpienia wielu negatywnych, często groźnych dla życia skutków zdrowotnych. Choroby związane z działaniem promieniowania jonizującego są najczęściej wynikiem uszkodzenia skóry (oparzenia, wypadanie włosów), narządu wzroku (zaćma popromienna), a także układu limfatycznego i krwionośnego. Obejmują różnego rodzaju zespoły popromienne oraz nowotwory złośliwe, w tym: białaczkę, nowotwory skóry, przełyku, tarczycy, piersi, płuc, żołądka, wątroby, okrężnicy i jajników.

Co wchodzi w zakres badań?

Badania wykonywane w ramach medycyny pracy są niezbędne, aby ocenić możliwość pracy kandydata na stanowisku, na którym będzie narażony na promieniowanie jonizujące. Stanowi przy tym bezcenne narzędzie kontroli stanu zdrowia pracownika umożliwiające wykrywanie i diagnozowanie ewentualnych powikłań popromiennych. Do badań wstępnych wykonywanych u osób narażonych na promieniowanie jonizujące należą przede wszystkim badania ogólne (ze szczególnym naciskiem na ocenę stanu skóry) i badania okulistyczne. Pomocna może okazać się również morfologia krwi z rozmazem oraz z uwzględnieniem analizy płytek krwi. W przypadku badań okresowych wykonuje się te same kroki, co przy badaniach wstępnych, a dodatkowo w morfologii zleca się analizę retikulocytów.

Warto również wiedzieć, że od 16 grudnia 2020 r. zmieniły się przepisy regulujące częstotliwość wykonywania badań profilaktycznych osób narażonych na promieniowanie jonizujące. Według Prawa atomowego pracownicy są przyporządkowywani do dwóch kategorii: A (otrzymujący roczną dawkę powyżej 6 mSv) oraz B (otrzymujący roczną dawkę powyżej 1 mSv). Osoby zakwalifikowane do kategorii A są obecnie zobowiązane do wykonywania badań co 12 miesięcy, natomiast w przypadku kategorii B – co 3 lata.

 

W naszym Serwisie używamy plików cookies. Korzystając dalej z Serwisu, wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookies zgodnie z Polityką prywatności. Wyrażenie zgody jest dobrowolne, w każdej chwili można ją cofnąć poprzez zmianę ustawień dotyczących plików „cookies” w używanej przeglądarce internetowej. Kliknij „Akceptuję”, aby ta informacja nie wyświetlała się więcej.